Những Điều Cần Biết Về Norovirus (virus gây tiêu chảy cấp - ngộ độc) Trước Mùa Lễ Hội

Mỗi năm, cứ vào khoảng tháng 11 đến tháng 4 (đúng dịp lễ hội), số ca nhiễm Norovirus lại tăng vọt. Norovirus thường được gọi là virus gây viêm dạ dày – ruột cấp (hay “cúm dạ dày”; “viêm dạ dày ruột”).

Tên khoa học “Norovirus” có thể lạ, nhưng thực chất ở Việt Nam, người dân thường gọi dân dã bằng những cái tên quen thuộc như:

Tiêu chảy cấp
Trúng thực / Ngộ độc thức ăn
Hay gọi vui là “Tào tháo đuổi”

Do khi bị đau bụng đi ngoài, chúng ta thường ít khi đi xét nghiệm xem chính xác là do con virus nào (Rotavirus, Norovirus hay vi khuẩn E.Coli…), mà cứ uống Berberin hoặc men tiêu hóa rồi thôi. Nhưng thực tế, phần lớn các ca “trúng thực” lây lan nhanh trong gia đình hoặc trường học chính là do con Norovirus này gây ra.

Để Halee kẻ bảng so sánh 3 loại phổ biến nhất ở Việt Nam để cậu dễ hình dung nhé: Norovirus (Cúm dạ dày), Rotavirus (Tiêu chảy cấp trẻ em) và Vi khuẩn E. Coli.

📊 BẢNG PHÂN BIỆT: NOROVIRUS – ROTAVIRUS – E. COLI

ĐẶC ĐIỂM	🦠 NOROVIRUS (Cúm dạ dày)	👶 ROTAVIRUS (Virus Rota)	🥩 E. COLI (Vi khuẩn)
Loại	Virus	Virus	Vi khuẩn
Ai dễ bị?	Tất cả mọi người (Trẻ em & Người lớn đều dính).	Chủ yếu là Trẻ em dưới 5 tuổi (Người lớn ít bị hoặc bị nhẹ).	Tất cả mọi người (Do ăn thực phẩm bẩn, chưa chín).
Triệu chứng “Chính”	Nôn mửa thốc tháo (nổi bật hơn tiêu chảy), đau cơ, mệt lả.	Tiêu chảy té re (phân lỏng toàn nước, màu hoa cà hoa cải), nôn trớ.	Đau bụng quặn thắt và Tiêu chảy ra MÁU (Dấu hiệu nguy hiểm).
Ủ bệnh (Sau khi lây)	Rất nhanh: 12 – 48 giờ.	Nhanh: 1 – 3 ngày.	Chậm hơn: 3 – 4 ngày (Có khi cả tuần mới bị).
Kéo dài	Nhanh khỏi: 1 – 3 ngày.	Lâu hơn: 3 – 8 ngày.	Khá lâu: 5 – 10 ngày.
Vắc-xin	❌ CHƯA CÓ.	✅ ĐÃ CÓ (Vắc-xin uống cho trẻ nhỏ).	❌ CHƯA CÓ.
Kháng sinh	⛔ KHÔNG DÙNG (Vô tác dụng).	⛔ KHÔNG DÙNG (Vô tác dụng).	⚠️ HỎI BÁC SĨ (Tùy chủng, tự uống có thể gây vỡ hồng cầu, suy thận).
Điều trị chính	Bù nước & điện giải (Oresol). Nghỉ ngơi.	Bù nước tích cực (Trẻ em rất dễ mất nước nặng dẫn đến nhập viện).	Bù nước. Theo dõi biến chứng. Ăn chín uống sôi.

👉 Tóm lại: Cậu cứ hiểu Norovirus chính 1 trong những “thủ phạm” chính gây ra những trận tiêu chảy cấp tính mà cả nhà hay bị lây nhau sau khi đi ăn cỗ về.

⚠️ Cảnh báo: Mùa đông xuân này không chỉ có Norovirus mà còn có Cúm mùa và RSV (virus hợp bào hô hấp). Nếu bạn cảm thấy mình “ốm triền miên cả tháng”, rất có thể bạn đã xui xẻo dính liên tiếp 3 loại virus này đấy!

Norovirus lây lan như thế nào?

“Cách phổ biến nhất để nhiễm norovirus là ăn phải virus,” bác sĩ Peter Chin-Hong (Đại học California, San Francisco) cho biết.

Norovirus là nguyên nhân hàng đầu gây ngộ độc thực phẩm tại Mỹ.

Virus có thể lây qua:

Phân hoặc chất nôn (kể cả lượng rất nhỏ, không nhìn thấy)
Thực phẩm (rau sống, hải sản có vỏ) bị nhiễm nước bẩn
Thức ăn do người đang nhiễm bệnh chế biến

Ngoài ra, Norovirus có thể tồn tại trên bề mặt đồ vật tới 2 tuần, và lây qua:

Tay nắm cửa
Vòi nước
Mặt bàn, bếp
Các giọt li ti bắn ra khi nôn ói

Chỉ cần chạm vào bề mặt nhiễm virus rồi đưa tay lên miệng, bạn đã có thể mắc bệnh.

👉 Vì vậy, ổ dịch norovirus thường bùng phát ở nơi đông người, như:

Trường học, nhà trẻ
Viện dưỡng lão
Tàu du lịch

Triệu chứng của norovirus

Norovirus có thời gian ủ bệnh rất ngắn:
⏱ 12–48 giờ sau khi phơi nhiễm là có thể phát bệnh

Triệu chứng điển hình:

Nôn ói dữ dội
Tiêu chảy
Đau bụng
Mệt mỏi, kiệt sức

👉 Nếu có hắt hơi, ho, nhiều khả năng đó là virus đường hô hấp khác, không phải norovirus.

Hầu hết người bệnh tự hồi phục sau khoảng 2–3 ngày, nhưng có thể mất thêm thời gian để lấy lại sức.

Do nôn và tiêu chảy liên tục, mất nước là biến chứng nguy hiểm nhất của norovirus. Nhóm dễ bị ảnh hưởng nặng gồm:

Trẻ dưới 5 tuổi: quấy khóc, lơ mơ, khó đánh thức
Người cao tuổi: chóng mặt, lú lẫn

Khi nào cần đi khám?

Hãy gọi bác sĩ nếu:

Không uống được bất cứ chút nước nào (nôn ra hết) trong vòng 12 tiếng.
Không đi tiểu được.
Nôn ngay sau khi uống thuốc (khiến thuốc không có tác dụng).
Triệu chứng kéo dài quá 3 ngày hoặc đi ngoài ra máu.

Cách xử lý “ổ dịch” tại nhà

Nếu người thân bị nhiễm, hãy nhớ kỹ quy tắc an toàn này:

Đeo găng tay: Khi dọn dẹp bãi nôn hoặc thay tã/quần áo bẩn.
Giặt đồ chế độ nóng: Giặt quần áo, ga giường dính bẩn ở chế độ nước nóng nhất có thể.
Quy tắc 48 giờ: Vì virus lây cực mạnh, người bệnh tuyệt đối KHÔNG nấu ăn hay chăm sóc người khác ít nhất 2 ngày sau khi đã hết hẳn triệu chứng.
Cốt lõi trong điều trị và phục hồi: Dù là con nào, việc quan trọng nhất vẫn là BÙ NƯỚC (ORESOL). Chết người không phải do con virus, mà do cơ thể bị khô kiệt nước đấy ạ!